Akademia Sorobanu – od pomysłu do akredytacji w Japonii

Geneza

W świecie, gdzie dominują nowoczesne technologie i cyfrowe narzędzia, coraz częściej poszukuje się metod, które nie tylko uczą, ale również rozwijają koncentrację, cierpliwość i uważność. Jednym z takich narzędzi jest soroban – tradycyjne japońskie liczydło, wykorzystywane od pokoleń nie tylko do nauki matematyki, ale także do kształtowania umiejętności poznawczych i charakteru.

Akademia Sorobanu od początku swojej działalności dąży do popularyzowania japońskiego podejścia do nauczania, w którym kluczowe są systematyczność, estetyka pracy, szacunek do procesu i harmonijny rozwój dziecka. Nie skupiamy się wyłącznie na szybkim liczeniu — staramy się przekazywać wartości i sposób myślenia, które stoją za japońską edukacją sorobanową.

Wspierając ten cel, prowadzimy zajęcia, wydajemy książki, organizujemy wydarzenia edukacyjne i dzielimy się wiedzą z nauczycielami, rodzicami i uczniami — z przekonaniem, że japońska metoda może wzbogacić polską edukację matematyczną.

Podczas lekcji próbnych często słyszymy pytania: „Jak to się zaczęło?”, „Skąd pomysł na soroban?”. Cieszy nas to zainteresowanie — i dlatego staramy się o tym opowiadać, dzieląc się naszą historią, pasją i drogą, którą przeszliśmy, by metoda Ishido-Shiki mogła zagościć w polskich domach i szkołach.

Początki — od strony internetowej do pierwszych książek

Akademia Sorobanu powstała 10 sierpnia 2013 roku jako oddolna inicjatywa Karola Sieńkowskiego. Jej celem była promocja liczenie na sorobanie wśród dzieci, nauczycieli i rodziców. Na początku była to strona internetowa z mini kursem obliczeń na japońskim abakusie oraz ciekawostkami ze świata sorobanu podawanymi w formie wpisów na blogu.

Rok później, dzięki wsparciu Soroban Foundation of Japan, ukazały się pierwsze w języku polskim książki „Sprawnie liczę na sorobanie”. Publikacje stały się fundamentem wielu zajęć i warsztatów prowadzonych w całym kraju. Dotarły do licznych nauczycieli i uczniów, a co najważniejsze — umożliwiły pasjonatom matematyki prowadzenie w szkołach publicznych lekcji z użyciem sorobanu. To był krok milowy w popularyzacji metody sorobanu w kraju nad Wisłą. W tych zeszytach ćwiczeń po raz pierwszy w Polsce pojawiły się określenia „mały przyjaciel” i „duży przyjaciel”, które miały pomóc dzieciom zapamiętać algorytmy działań sorobanowych. Dziś różne warianty tych nazw stosują praktycznie wszystkie szkoły uczące arytmetyki mentalnej sorobanu w oparciu o styl europejski.

Z czasem powstały kolejne wyjątkowe materiały edukacyjne, w tym:

• „Soroban. Konteksty. Teoria. Praktyka” – specjalistyczny podręcznik do metody Ishido-Shiki, dostępny w polskiej i angielskiej wersji językowej — jedyny taki poza Japonią → ksiazka.akademiasorobanu.pl
• Powieść prozą „Jak pokochalem liczby?” o chłopcu zmagającym się z matematyką, pokazująca, jak soroban może całkowicie odmienić sposób myślenia o matematyce→ liczby.akademiasorobanu.pl
• Komiks „Siła pierwszego kroku”, który w przystępnej formie wprowadza czytelników w świat sorobanu i motywuje do podejmowania pierwszych, odważnych kroków w nauce → krok.akademiasorobanu.pl
• Jedyny poza Japonią zestaw edukacyjny do nauki liczenia na sangi — tradycyjnych japońskich pałeczkach liczbowych → sangi.akademiasorobanu.pl
• Zestaw edukacyjny do liczenia metodą Tawa Pukllay na Yupanie, liczydle Inków → yupana.pl

Nasze działania popularyzacyjne — od książek, podręczników i kursu online, przez pomoce edukacyjne, aż po escape room, komiks o Wiktorze i opowieść o Michale — są kluczowe, aby wyjść poza tradycyjną formę kształcenia. Dzięki nim obalamy mit, że rachunki są nudne i niedostępne. Pokazujemy, że każdy — niezależnie od wieku — może wcielić się w rolę odkrywcy świata liczb. Wizualne materiały angażują wyobraźnię, budując w czytelnikach entuzjazm i ciekawość. A to napędza dalszą naukę.

Droga do Japonii i akredytacja Soroban Foundation of Japan

W 2012 roku założyciel Akademii Sorobanu rozpoczął kurs online prowadzony przez japońską szkołę Ishido-Shiki, przygotowując się do planowanego na 2015 rok wyjazdu do Japonii na szkolenie metodyczne i egzaminy. Kurs był prowadzony w języku japońskim, co samo w sobie stanowiło ogromne wyzwanie — wymagał nie tylko znajomości specjalistycznego słownictwa, ale także pełnego zrozumienia filozofii nauczania, precyzyjnej techniki i rytmu pracy zgodnego z japońskimi standardami.

Jednym z najtrudniejszych etapów tej drogi była konieczność porzucenia wcześniej utrwalonych nieodpowiednich nawyków (nabranych podczas samodzielnej nauki) i przyswojenie nowych, zgodnych z metodyką Ishido-Shiki. To oznaczało nie tylko zmianę sposobu trzymania sorobanu, ustawienia dłoni i tempa obliczeń, ale przede wszystkim — zmianę myślenia. Każdy ruch musiał stać się świadomy, uporządkowany i wytrenowany do perfekcji. Nauka wymagała wielokrotnego powtarzania ćwiczeń, zanim możliwe było przejście dalej.

Z przyczyn osobistych wyjazd do Japonii nie odbył się, jak wcześniej zakładano, w 2015 roku. Musiał zostać odłożony w czasie, jednak dzięki wytrwałości i konsekwencji udało się go zrealizować zimą 2018 roku. To wtedy Akademia Sorobanu zyskała certyfikowanego nauczyciela metody Ishido-Shiki, zaś w lipcu tego samego roku stała się akredytowaną placówką Soroban Foundation of Japan — pierwszą w Europie.

Warto dodać, że Karol Sieńkowski nie był jedyną osobą z Polski, która podjęła się tej wyjątkowej drogi. W wyjeździe do Japonii uczestniczyła również Anetta Grzanek, założycielka Superminds Academy, której szkoła wprowadziła do swojego programu edukacyjnego moduł nauki liczenia na sorobanie oparty na metodzie Ishido-Shiki. Jej obecność i zaangażowanie pokazują, że idea rozwijania dzieci przez japońską metodykę już wtedy zyskiwała coraz większe grono ambasadorów także w Polsce.

Wizyta w Japonii była przełomowym momentem — nie tylko w historii Akademii Sorobanu, ale również dla rozwoju japońskiej metodyki tego przyrządu na starym kontynencie. Oznaczała formalne uznanie jakości nauczania, ale też symboliczne połączenie dwóch światów: japońskiej tradycji i europejskiej edukacji. Od tego czasu Akademia Sorobanu i Superminds Academy stały się punktem odniesienia dla tych, którzy chcą uczyć się sorobanu zgodnie z oryginalnym japońskim podejściem — w duchu precyzji, szacunku dla procesu i nieustannego doskonalenia.

Pierwsi uczniowie — zaufanie, które buduje historię

11 czerwca 2018 roku ruszyły pierwsze stacjonarne zajęcia Akademii Sorobanu – kameralna grupa siedmiu uczniów zebrała się w niewielkiej sali, po raz pierwszy stawiając kroki na ścieżce japońskiej sztuki obliczeń. Dla ich rodziców była to decyzja odważna i zdecydowana: wówczas w Polsce wiedza o profesjonalnej nauce sorobanu metodą japońską praktycznie nie istniała. Metoda Ishido-Shiki, choć w Japonii doceniana od 50 lat, dla Polaków była kompletną nowością.

Rodzice powierzyli nam swoje dzieci, bo wierzyli, że warto postawić na coś innego – na rozwijanie wyobraźni matematycznej, logicznego myślenia i koncentracji. Dzięki ich zaufaniu i zaangażowaniu mogliśmy zbudować fundament, na którym dziś opiera się cała nasza działalność.

Z siedmiu pionierów aż troje wciąż uczestniczy w naszych zajęciach, nieprzerwanie od siedmiu lat. Co więcej, najmłodszy z nich miał zaledwie pięć lat, gdy stawiał pierwsze kroki na koralikach sorobanu, a dwoje kolejnych dopiero skończyło sześć lat. Jedna z tych siedmiu osób jest już, jako osoba dorosła, certyfikowanym trenerem Ishido-Shiki. Ich wytrwałość i radość z nauki są najlepszym dowodem na to, że japońska metoda potrafi towarzyszyć dziecku przez kolejne etapy rozwoju — od zabawy koralikami po swobodne operowanie liczbami w głowie. Historia ciągłości to nie tylko wspomnienie przeszłości, lecz przede wszystkim obietnica przyszłości: pokazuje, że w świecie matematyki nie istnieją bariery wieku czy wcześniejszych doświadczeń. Dzięki sorobanowi dzieci uczą się cierpliwości i systematyczności, zyskują pewność siebie, a umiejętność liczenia nabiera dla nich nowego, osobistego znaczenia.

Nasi pierwsi uczniowie są ambasadorami metody, inspirując kolejne osoby do odkrywania fascynującego świata liczb. Co więcej, ich zaangażowanie i wytrwałość przełożyły się na konkretne osiągnięcia: zdobyli najwyższe w Europie umiejętności w posługiwaniu się sorobanem potwierdzone japońskimi certyfikatami Soroban Foundation of Japan. Od wielu lat sięgają po medale w konkursach i olimpiadach arytmetyki mentalnej, zarówno krajowych, jak i międzynarodowych. Ich sukcesy są dowodem na to, że systematyczna praca z sorobanem nie tylko rozwija zdolności obliczeniowe, ale również buduje charakter i uczy konsekwencji – wartości, które pozostają z uczniami na całe życie. Zaangażowanie uczniów i nauczycieli Akademii Sorobanu przekłada się na wymierne efekty. Spośród 10 osób w Polsce, które do obecnej chwili zdały zaawansowany egzamin 3 kyu z obliczeń na sorobanie, aż 9 to uczniowie i nauczyciele Akademii. Ponadto dwie uczennice zdały kolejny, jeszcze bardziej zaawansowany egzamin na poziomie 2 kyu z sorobanu oraz 2 kyu z arytmetyki mentalnej (Anzan). To dziś najszybsze osoby w Polsce, które opanowały technikę czterech działań arytmetycznych według japońskich standardów.

Warto dodać, że trzy uczennice Akademii Sorobanu miały również okazję odbyć praktykę edukacyjną w Japonii, szkoląc się bezpośrednio u mistrzów sorobanu. Było to tylko wyjątkowe doświadczenie szkoleniowe, ale także cenna wymiana kulturowa i edukacyjna. Uczennice mogły poznać japoński styl pracy, uczestniczyć w zajęciach z rówieśnikami z Japonii. Mogły także doświadczyć codziennego życia w kraju, z którego wywodzi się ta niezwykła metoda liczenia. Spotkania z japońskimi nauczycielami, obserwacja ich podejścia do nauki oraz wspólne treningi były inspirującym przeżyciem, które pokazało, jak głęboko zakorzeniona w kulturze Japonii jest edukacja oparta na szacunku, dyscyplinie i dążeniu do mistrzostwa. Dla naszych uczennic była to okazja do doskonalenia umiejętności oraz budowania międzynarodowych przyjaźni i lepszego zrozumienia wartości, które stoją za sorobanem.

Obszary działania

Zajęcia Akademii Sorobanu odbywają się w Brodnicy, Gdyni, Gliwicach, Puławach, Siedlcach (gdzie mieści się główna klasa), Warszawie i Żarach. Prowadzone są również lekcje online, co umożliwia udział dzieciom z różnych regionów Polski a nawet świata. W pierwszych latach działalności Akademia prowadziła również zajęcia na Uniwersytecie Trzeciego Wieku w Siedlcach, gdzie uczestniczki z ogromnym zaangażowaniem uczyły się obliczeń na sorobanie. Co więcej, panie z UTW brały udział w Mistrzostwach Polski w Obliczeniach na Sorobanie, rywalizując ramię w ramię z dziećmi — i stawały na podium. To piękny przykład na to, że wiek nie jest przeszkodą w nauce, a soroban potrafi łączyć pokolenia.

Zespół Akademii Sorobanu bierze aktywny udział w wydarzeniach edukacyjnych i popularyzatorskich. Soroban był prezentowany m.in. podczas pikników Matsuri w Warszawie, organizowanych z okazji święta kultury japońskiej, pikników naukowych Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik, gdzie dzieci i dorośli mogli zobaczyć soroban w akcji i spróbować własnych sił w liczeniu. Prowadzimy również warsztaty sorobanowe podczas konferencji Stowarzyszenia Nauczycieli Matematyki oraz w Ośrodkach Doskonalenia Nauczycieli. Jesteśmy też gośćmi szkół, w których na zaproszenie nauczycieli prowadzimy lekcje japońskiej matematyki dla uczniów.

Nasza droga i przyszłość

Od początku działalności przyjęliśmy jasną i konsekwentną ścieżkę rozwoju. Skupiamy się wyłącznie na sorobanie i mentalnej arytmetyce opartej na japońskiej tradycji. Wierzymy, że wierność jednej, dobrze zdefiniowanej metodzie jest kluczem do prawdziwego mistrzostwa i głębokiego zrozumienia.

Zdarza się, że słyszymy: „Po co uczyć dzieci arytmetyki mentalnej? Przecież to strata czasu.” Ale my widzimy coś zupełnie innego. Widzimy sześciolatkę, która po raz pierwszy rozwiązuje zadanie, z którym nie poradziłby sobie niejeden dorosły — i nagle jej twarz rozpromienia się dumą. Widzimy chłopca, który jeszcze niedawno nie potrafił skupić się na niczym dłużej niż kilka minut, a dziś potrafi w ciszy liczyć przez kwadrans. Dzięki sorobanowi dzieci nie tylko uczą się liczyć — uczą się wierzyć w siebie. Często szkoła publiczna nie daje im możliwości doświadczać i świętować sukcesu edukacyjnego. U nas doświadczają sukcesu, który zostaje z nimi na długo. Zyskują koncentrację i cierpliwość. Nie są przez to edukacyjnie „uboższe” — wręcz przeciwnie. Często to właśnie te umiejętności stają się ich największą siłą, również w innych dziedzinach życia.

Czasem rodzice pytają, dlaczego nie wprowadzamy do naszych zajęć innych aktywności, gier czy metod mieszanych. Jesteśmy przekonani, że tylko czysta, nieskażona forma nauczania — zgodna z duchem japońskiej szkoły, szczególnie metody Ishido-Shiki — prowadzi do trwałych i oczekiwanych efektów. Takie podejście nie tylko przynosi imponujące wyniki edukacyjne, ale także kształtuje postawy uczniów: uczy uważności, wytrwałości i szacunku do procesu nauki.

Nie dążymy do obecności w każdym mieście ani do szybkiego rozwoju sieci zajęć za wszelką cenę. Dla nas najważniejsza jest jakość. Zależy nam, aby nauczycielami byli prawdziwi pasjonaci: osoby, które na pierwszym miejscu stawiają dziecko, jego potrzeby i rozwój, a nie organizacyjne ambicje czy cele ilościowe. Tacy ludzie to rzadkość, ale to właśnie z nimi chcemy budować przyszłość naszej szkoły. I takich nauczycieli zapraszamy do współpracy. Bo tylko wtedy nauka staje się czymś więcej niż zdobywaniem umiejętności szybkiego liczenia — staje się drogą, relacją i źródłem głębokiego, trwałego rozwoju każdego naszego ucznia.